GORPUTZ ESKEMA

diciembre 24, 2007

3-5 urteko haurren eboluzioaren ezaugarriak

Adin-tarte horretan, gorputz-eskema erabat finkatzen da, eta gorputz atalak identifikatu egiten ditu haurrak. Horrekin batera, haurra lateralitatea lantzen hasten da, alde bat / beste alde bat kontzeptuen bitartez. Ikasleak, Haur Hezkuntza amaitutakoan, 6 urte inguru dituztela, norberaren ezkerra eta eskuina bereizten hasten dira

.psikomotrizitatea.doc

EZKERTIAR IZATEA

diciembre 24, 2007

Zer ote da ezker izatea?Jende asko ezkerra da (populazioaren %10-15), baina gaur egun ez da erdi ezindutzat hartzen, minusbaliatutzat jotzen. Beraz, zerbait aurreratu dugu zientziari eta kulturari esker.Kontu genetikoa ala ausaz egokitua? ikertzaileak ez dira ados jartzen zergatik den norbait eskuin ala ezker.

 ezkertiar-izatea.doc

DISLEXIA

diciembre 24, 2007

Denok ezagutu dugu txikitan irakurtzen ikasteko orduan besteek baino arazo gehiagozituenik. Ez harritu horrelako batzuk dislexia baldin bazuten. Garai batean, beharbada, ez zitzaien behar adinako arretarik jarriko horrelako arazoei, baina, gaur egun, lehenbailehen atzeman eta zuzentzen saiatzen dira profesionalak.

2-3-urteko-umeen-lateralitate-programa.doc

Gurasoentzako aholkuak

• Irakur itzazu ondoko aholku horiek1, gurasoentzat dira.  

Gurasoentzako etxeko lanak

Hona hemen aholku sinple batzuk  etxean bertan aurreegiteko:

• Arreta gehiago eman umearen esfortzuei, lortuko duen errendimenduaribaino. Dislexiak segurtasun-eza handia sortzen dio umeari; horregatik dahain garrantzitsua umearen ahaleginak eta arrakasta txikiak onartzea etabaloratzea, bere konfiantza-maila gehitzeko.

• Bere liburuak umearekin batera irakurri, irakurketa-prozesua abentura interesgarriaeta gustukoa izan dadin.• Ariketa ugari eta errepikapen-saio asko eskaini. Umeak behin eta berriz aritubehar du, gauzarik sinpleenekin bada ere.• Konparazioak alde batera utzi, bere anai-arreba eta lagunekin batez ere.

• Inoiz ez utzi umea barregarri bere akatsengatik; ezta alfer edo baldartzathartu (ez baitira horrelakoak); are gutxiago beste inoren aurrean.

• Indartu eta sendotu bere autonomia pertsonala.Dislexikoa izateagatikez dute gurasoen gehiegizko babesik behar.

• Ez dramatizatu, ezta arazoa neurritik atera ere. Umea gurasoen angustiazkutsa daiteke, alfer-alferrik kutsatu ere.

DISLEXIA

diciembre 24, 2007

Neurologiaren gaineko azken ikerketek azaldu dutenez bizitzako lehen urteak erabakigarriak dira, pertsonak gara dezakeen gaitasun intelektuala mugatzen dutelako. Horrela, txikitatik ikaslea ikasteko egoera egokietan jartzen badugu bere gaitasun intelektuala biderkatu egin dezakegu. Dagoeneko ez da adimen-koziente altu edo baxuaz hitz egiten inteligentzia gaitasunaz baizik. Eta azken hau ikasleen gaitasun intelektuala hobetzeko asmoz Lehen Hezkuntzako lehenengo urteetan adimena hezi eta trebatzearen emaitza baino ez da. dislexia.doc Giza garuna bi hemisferiotan banatzen da. Ezker hemisferioaren berezko gaitasunak logika, analisia , pentsamendu sekuentziala dira; linealki prozesatu eta arrazoitzen du, laburbide edo zeharbiderik gabe; gauza berriak hartzea eta onartzea kosta egiten zaio; denbora, ordena, giza ohiturak gobernatzen ditu;hitzekin dabil eskuin hemisferioa, aldiz,sortzailea da, musika, pintura, artea … ditu gogoko; ez du analizatzen orokorrean irudikatzen du, hitzik gabe, irudiekin; funtzionamenduan batetik bestera jauzi egiten du intuizioari jarraituz; ez du ez arauez ez denboraz ulertzen, bere alternatiba eta irtenbide propioak bilatzen ditu. Bada, estimulazio goiztiarrerako egitasmoak bi hemisferioen erabileran trebatzen du, bereziki eskuinekoa indartuz, hori baita normalean lan gutxien egiten duena. Honek arazoen ebazpenetan gaitasun kognitiboa areagotzea dakar, arrazoibide logikoaz gain intuitiboa ere erabiltzen baita.Ume guztiek ikasteko gaitasun desberdina dute, eta, horregatik, batzuentzat errazagoak gertatzen dira idazketa eta irakurketa beste batzuentzat baino. Hala ere, desberdintasun horiek, logikoak izanik ere, ez digute aitzakiarik ematen arazoa ezkutatu edo bazterrera uzteko. Gure umeak zailtasun handi samarrak baldin badauzka ezagutza horiek eskuratzeko bidean, kontuz, litekeena da eta umea dislexikoa izatea Urte askoan, idazteko eta irakurtzeko zailtasunak zituzten umeak alfertzat, gutxi saiatutzat eta gainerako umeak baino “tontoagotzat” hartu izan dira. Zorionez, okerreko uste hori atzera geratu da; gaur egun ez da horrela pentsatzen, horietako ume askoren atzean pertsona dislexiko bat egon daitekeelako, laguntza berezia behar duen ume bat, alegia.Ikaskuntzari dagozkion beste asaldura askotan bezala, lehenbailehen detektatzea ezinbestekoa da, umeak arazorik izan ez dezan helduaroan gizarte mailan eta lan-munduan integratzeko.Dislexia erabat argitu gabeko enigma bat da oraindik ere, eta aditu guztiek ez dute onartzen arazoa existitzen denik ere. Esate baterako, zenbaiten ustez, dislexia egoteko ezinbestekoa da asaldura neurologikoak egotea.

AHOZKO ADIERAZMENA ETA ENTZUMENEZKO MEMORIA

diciembre 18, 2007

hizkuntza.doc

fonemen-artikulazioa-txartelekin.doc

Hauek dira tresna batzuk bi arlo hauen azterketa egiteko

denborazko sekuentziak eta entzumenezko memoria

diciembre 17, 2007

denborazkoak-entzumenezko-memoria.doc

denborazko-sekuentziak.doc

Hauek dira denborazko sekuentziak eta entzumenezko memoria behatzeko eta aztertzeko tresnak.

espazio orientabidea HH3.mailan

diciembre 17, 2007

espazio-orientabidea-ebaluapena.doc

espazio-orientabidea-kolorez-eredua-makilakixki.doc

Bertan aurkitu ahal duzue lateralitatearen esploraziorako erabiltzen ditudan zenbait tresna.

ASPERGER SINDROMEA

noviembre 26, 2007

asperger-ezaugarriak.doc

ASPERGER SINDROMEAOrokorrean, Asperger Sindromea autismo-mota bat bezala ulertzen da. 40ko hamarka-dan, Asperger psikiatra alemanak aztertu zuen gaixotasuna, eta hortik datorkio izena Sin-dromeari. Asperger-ek gainontzekoekin erlazionatzeko eta komunikatzeko orduan zailtasun handiak zituzten haurrekin egin zuen lan.Oinarrizko hiru zailtasun Asperger Sindromea duten pertsonek arazoak dituzte gizarte-elkarreraginean eta gizartean komunikatzeko orduan, eta ez dute pentsamendu-mailako malgutasunik gerta daiteke irudimen pobrea izatea, interesak oso biziak edo mugatuak, eta ohiturekiko atxikipen izugarria. Diagnostiko bat landu ahal izateko, arlo bakoitzean (oinarrizko hiru zailtasunak izenez ezagutzen ditugunak), minusbaliotasun-mota eta minusba-liotasun-maila desberdinak bereizi behar dira. Hori esan ondoren, argi eta garbi ulertubehar da gaixoek bizi ditzaketen zailtasunen larritasuna, eta zailtasunek duten agerpenadesberdina izan daitekeela. Horrez gain, gogoan izan behar dugu, Asperger Sindromea duten gizabanakoek, bakoitzak izandako banakako bizi-esperientziek moldatutako berariazko nortasuna dutela (síndrome hori ez duen jendearekin gertatzen den bezalaxe).Autismoaren kasuan bezala, Asperger Sindromea arazo organiko batek eragiten du eta ez jasotako heziketak. Autismoa duten pertsonen kasuan ez bezala, Asperger Sindromea duten pertsonek arazo gutxiago izaten dute hizkuntza garatzeko, eta ikaskuntzari dagokionez ere, zailtasun gehigarri gutxiago izan ohi dute. Autismoaren eta Asperger Sindromearen oinarri psikologikoa zein den oraindik ez da lortu argi eta garbi zehaztea

.sindrome-asperger_equipo_deletrea.pdf

AUTISMOA

noviembre 26, 2007

NOLAKOAK DIRA HAUR AUTISTAK?

Lehen autismo-agerpenak hiru urte bete baino lehen hasten dira beti, baina lehen urtearen aurretik ez dira oso nabarmenak izaten. Honakoak dira autismoarazodun haurrengan ikusten diren ezaugarririk nagusienak: oso pasiboak izatendira, ez dute ingurunearekiko inolako harremanik garatzen eta inguruan dituzten pertsonenganako eta gauzetarako sentiberatasun txikia agertzen dute. Hori dela eta, zenbaitetan gurasoek semea edo alaba gorra dela pentsatzen dute, esaten dizkioten soinuei eta hitzei ez baitie erantzuten.

Haur horien defizitak ez dira lengoaiaren ohiko garapen-jarraipidearekiko atzerapenak edo desbideratzeak, lengoaia garatzen hasi baino lehenagoko oinarrizko komunikazio-trebetasunen alterazio larriak baizik. Kasu horietan hitzezkoa ez den komunikazioaren alderdi zabalagoek egiten dute huts, hala nola, komunikatzeko asmorik ezak, interesen bat besteei adierazteko gaitasunak eta gizarte-ingurunea eta inguruan dituztenen interesak, nahiak eta emozioak ulertzeko zailtasunak.

Alderdi horiek guztiak, komunikazio-estrategia goiztiarrak eta hitzezko lengoaia garatzen hasi aurrekoak direnak, haur-garapenaren hasiera-hasieratik daude alteratuta. Hona hemen zenbait adibide:

• Lehen hilabeteetako garapenean ezaugarri izan ohi diren aurre-hartze jarraipideak ez dituzte hartzen, ezta haurtxoengan ohikoak diren gizarteonarpen eta atxikimendu motak ere (adibidez, norbaitek hartu behar dituenean besoak altxatzea).

• Haurraren ekintzak gero eta mugatuagoak eta zorrotzagoak bilakatzen dira. Ez dute gauzak aztertzeko jakinminik izaten, hori izaki lehen urteko azken hiruhilekotik aurrera haurren jokabidearen berezitasuna.

• Bestalde, deien eta eskarien bidez garatzen diren intentziozko komunikaziojokabideak alteratuta egoten dira erabat edo ez dira gertatzen. Horrela, garapenerako berebiziko garrantzia duten zenbait jokabide funtzional, hala nola, jolasean egiteko eta imitatzeko jarraipideak eta komunikazio-keinuen eta ahoskapenen erabilera, ez dira lortzen edo galdu egiten dira gutxinaka gutxinaka.

• Aurreko sintomekin batera, hainbatetan, haur autistarentzat eta inguruan dituenentzat oso asaldatzaileak izaten diren bestelako alterazioak ere agertzen dira: jateko arazoak, lo-falta, kitzikaberatasun ulertezina eta kontrolakaitza, pertsona eta leku ezezagunen beldur izatea etab.

Hitz gutxitan esateko, haur autistengan alterazio eta jokaera jakin batzuek batera agertzen dira:

• Alterazioak gizarte-elkarreraginaren garapenean

• Irudimen-alterazioak

• Komunikazio-alterazioak

tecnologia-para-autistas.pdf

espectro-autista-construccion-del-conocimiento.pdf 

Atal honetan autisteekin kominikazioa lantzeko zenbait baaliabide eta autismoari buruzko zenbait gomedio aurkituko dituzue.

Ahotsa

noviembre 23, 2007

alteraciones-de-voz.doc

Ahotzan egon daitezken arazoak aztertuko ditugu artikulu honetan.